Facebook Twitter
gPlus 
-

สติบำบัด จิตวิทยาแนวพุทธ ทางเลือกใหม่รักษาโรคซึมเศร้า

|



"สติบำบัด" ทางเลือกใหม่รักษาโรคซึมเศร้า

นักบำบัดไทยพัฒนาโปรแกรม "สติบำบัด" นำแก่นของพุทธศาสนามาประยุกต์กับหลักจิตวิทยา พร้อมส่งออกความรู้ทั่วโลก ด้านกรมสุขภาพจิตเล็งเป้าผลิตนักบำบัดจิตทุกโรงพยาบาลที่มีการให้บริการสุขภาพจิต

น.พ.ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์ หัวหน้ากลุ่มที่ปรึกษากรมสุขภาพจิต กล่าวว่า จากการที่มีกลุ่มผู้ที่เผยแพร่การวิปัสสนาในรูปแบบที่ไม่ใช่ศาสนาจากโลกตะวันออกไปยังตะวันตกมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้คนตะวันตกเริ่มสนใจเรื่องของวิปัสสนา โดยเริ่มมาตั้งแต่ก่อนสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง จนนำไปสู่การพัฒนาเป็นโปรแกรมสำหรับใช้ในวงการแพทย์ ชื่อ Mindfulness-based stress reduction สำหรับคนไข้ที่เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง และ Mindfulness-based cognitive therapy สำหรับคนไข้จิตเวช ถือว่าเป็นสองโปรแกรมหลักของสติบำบัดในตะวันตก

ในประเทศไทยเองก็มีการบำบัดโดยใช้หลักของพุทธธรรมมาก่อน หรือที่เรียกว่า จิตวิทยาแนวพุทธ (Buddhist psychotherapy) ตั้งแต่ปี 2543 ซึ่งนำเอาหลักของเรื่องสมาธิและสติมาใช้ในการบำบัด โดยการแปลงสิ่งที่เป็นคำสอนทางศาสนาให้กลายเป็นภาษาจิตวิทยาง่ายๆ

สิ่งที่ถือเป็นจุดเปลี่ยนผ่านเกิดขึ้นเมื่อ 4 ปีที่แล้ว เมื่อ น.พ.ยงยุทธและทีมงาน ได้เริ่มพัฒนาโปรแกรมสติบำบัด หรือเรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า Mindfulness based therapy and counselling โดยผสมผสานการบำบัดโดยใช้จิตวิทยาแนวพุทธ และโปรแกรมสติบำบัดของต่างประเทศ โดยกรมสุขภาพจิต ในฐานะผู้ริเริ่มโปรแกรมนี้ ได้เริ่มระบบการให้การรับรองผู้บำบัดเมื่อสองปีที่แล้ว โดยเป็นโปรแกรมของไทยโปรแกรมแรกที่ทำเป็นระบบการรับรองด้วยการออกประกาศนียบัตร และขณะนี้มีผู้ที่ผ่านการรับรองเป็นผู้บำบัดอิสระ 20 คน

ปัจจุบันประเทศไทยได้จัดอบรมอย่างเป็นระบบให้กับประเทศไต้หวัน ศรีลังกา พม่า และแคนาดา และมีแผนที่จะจัดอบรมให้กับประเทศฟิลิปปินส์และฮ่องกงในปีหน้า

"เวลานี้เรื่องของการใช้สติ (Mindfulness) นี่มันมีมากจนมันมีคำล้อว่า "McMindfulness" เหมือน McDonalds อยากเรียนหนังสือเก่ง มาฝึกสติ อยากเป็นนักกีฬาที่ดี อยากจะเป็นนักดนตรีที่ควบคุมอารมณ์ได้ดี มาเรียนเรื่องสติ" น.พ.ยงยุทธกล่าว "แต่ต้องระวังว่าสติที่เราเรียนรู้อยู่ไม่ใช่แค่สติกับกิจกรรมทางกาย เช่น เรียนหนังสือ เล่นดนตรี ซึ่งฝรั่งจะให้ความสำคัญค่อนข้างเยอะ แต่ของเราตัวที่ให้ความสำคัญมาก ก็คือเรื่องการมีสติต่อจิต โดยเฉพาะความคิดและอารมณ์ จะทำให้เกิดความสามารถในการปล่อยวาง แทนที่จะตามความโกรธไปและได้รับความทุกข์จากความโกรธ เราฝึกดูความโกรธ เราก็จะเห็นความโกรธเกิดขึ้นและเปลี่ยนแปลงไปโดยที่ไม่ต้องไปว้าวุ่นกับมันหรือได้รับผลร้ายจากมันมาก"

หัวใจของการฝึกจิต

โปรแกรมสติบำบัดนั้นแบ่งออกเป็น 8 ครั้ง โดยมีการติดตามคนไข้ทุกหนึ่ง สาม และหกเดือน ซึ่งหลักๆ แล้วสิ่งที่คนไข้ต้องทำที่บ้านคือ ต้องฝึกจิตทุกวัน โดยแบ่งเป็นนั่งสมาธิ 10 นาที จับความรู้สึกของร่างกาย 10 นาที และติดตามความคิดอีก 10 นาที นอกจากนั้นยังต้องใช้ชีวิตอย่างมีสติระหว่างวัน โดยการรู้ลมหายใจและรู้ในกิจที่ทำ

"การนั่ง 30 นาทีนี้เป็นการสร้างวงจรการเรียนรู้ในสมองทุกวัน ให้สามารถที่จะพัฒนาความสงบภายใน แล้วก็ปล่อยวางได้ เพราะฉะนั้นเมื่อเขาเจอสถานการณ์จริง เช่น เจอเหตุการณ์ที่ทำให้เครียด เขาก็สามารถกลับมาทำให้ตัวเองสงบได้" น.พ.ยงยุทธ์กล่าว "หัวใจสำคัญที่สุดของโปรแกรมสติบำบัดคือ สติในความรู้สึก เช่น เวลาโกรธ แทนที่จะเป็น ฉันโกรธ ก็จะเป็น ฉันเห็นความโกรธ และสติในความคิด คือ แทนที่จะว่ามันเป็นอย่างที่ฉันคิดแล้วเราก็เลยมีความทุกข์จากความคิดนั้น ก็กลายเป็นฉันเห็นความคิด แล้วความคิดก็เพียงแต่เกิดขึ้นแล้วก็ดับไป เราก็ไม่ต้องไปเป็นทาสหรือยึดติดกับความคิดลบนั้น"

นอกจากนั้นจะมีการประยุกต์ใช้สติกับเรื่องสัมพันธภาพ การเรียนรู้ที่จะสื่อสารอย่างมีสติ ใช้อารมณ์ให้น้อยลง และมีสติในการเมตตาให้อภัย เป็นต้น

ต่อยอดงานวิจัย

กว่า 4 ปีที่ น.ส.วิภาวี เผ่ากันทรากร พยาบาลวุฒิบัตร สาขาจิตเวชที่โรงพยาบาลรัฐแห่งหนึ่ง ใช้โปรแกรมสติบำบัดในการรักษาคนไข้ทั้งหมด 100-200 ราย และทุกรายฟังก์ชันได้หมด 100% เช่น ทำงาน เรียนต่อได้ และกินยาน้อยลงทุกราย

กว่าหนึ่งปีที่ทำวิจัยกับคนไข้ 21 คน น.ส.วิภาวีพบว่าอาการซึมเศร้าของคนไข้เหล่านั้นลดลงได้มากกว่ากลุ่มที่ได้รับการบำบัดทางจิตอย่างอื่น แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมสติบำบัดใช้ได้อย่างดีในกลุ่มคนไข้โรคซึมเศร้า ซึ่งถือว่าเป็นคนไข้ที่มีอุบัติการณ์สูงสุดในโรคทางจิตเวชทั้งหมด ซึ่ง น.พ.ยงยุทธ์กล่าวว่า แม้คนไข้กลุ่มนี้จะรักษาได้ผลดีด้วยยาก็จริง แต่ 70% มีแนวโน้มที่จะกลับมาเป็นซ้ำ

ทั้งนี้ องค์การอนามัยโลกได้ประมาณการว่า ประชากรมากกว่า 300 ล้านคน หรือ 4% ของประชากรโลก เป็นโรคซึมเศร้าและเสี่ยงฆ่าตัวตายสูงถึง 20.4% ผู้ป่วยโรคซึมเศร้ากลุ่มวัยรุ่น อายุ 15-19 ปี เสี่ยงฆ่าตัวตายสูงกว่ากลุ่มผู้สูงอายุ สำหรับประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคนี้ 1.5 ล้านคนหรือ 2.5% ของประชากรไทย และยังพบว่า ผู้หญิงเสี่ยงต่อการป่วยเป็นโรคซึมเศร้ามากกว่าผู้ชายถึง 1.7 เท่า

นอกจากนี้ น.ส.วิภาวียังเคยใช้โปรแกรมสติบำบัดกับคนไข้จิตเภทเรื้อรังชนิดหวาดระแวง โดยให้รู้ลมหายใจในขณะที่ลืมตา โดยเธอบอกว่า จากที่หลงผิดเยอะมาก ตอนนี้หลงผิดน้อยลง และความระแวงหายไป ปกติระแวงจนอยู่บ้านไม่ได้ ตอนนี้ไม่ระแวงมาปีกว่า

ในอนาคต กรมสุขภาพจิตได้วางแผนที่จะทำงานวิจัยอย่างเป็นระบบ และกำลังแปลคู่มือจากภาษาไทยเป็นอังกฤษ ทำให้โปรแกรมของประเทศไทยได้ออกสู่สายตาชาวโลกอย่างแท้จริง

ทั้งนี้ น.พ.ยงยุทธกล่าวว่า ในอนาคตโปรแกรมสติบำบัดอาจเป็นเครื่องมือที่ใช้เป็นปกติในโรงพยาบาลที่มีการให้บริการสุขภาพจิตและโรงพยาบาลจิตเวช โดยปัจจุบันมีโรงพยาบาลจิตเวชทั้งหมด 13 จาก 18 แห่งที่มีบริการสติบำบัด
ที่มา BBC Thai



ข่าวที่เกี่ยวข้อง...

สติบำบัด จิตวิทยาแนวพุทธ ทางเลือกใหม่รักษาโรคซึมเศร้า

สติบำบัด จิตวิทยาแนวพุทธ ทางเลือกใหม่รักษาโรคซึมเศร้า

ปัจจุบันคนตะวันตกเริ่มสนใจเรื่องของวิปัสสนาในรูปแบบที่ไม่ใช่ศาสนามากขึ้น จนพัฒนาเป็นโปรแกรมสำหรับใช้ในวงการแพทย์

SHAREความคิดเห็น
'แรงเงา'ในมุมมองทางจิตวิทยา

'แรงเงา'ในมุมมองทางจิตวิทยา

ทำไมมุตา และมุนินทร์ ตัวละครฝาแฝดจากเรื่องแรงเงา จึงเติบโตมามีนิสัยตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง หรือเหตุใด ...

SHAREความคิดเห็น
แต่งบ้านตามหลักจิตวิทยา... รับปาร์ตี้สิ้นปี

แต่งบ้านตามหลักจิตวิทยา... รับปาร์ตี้สิ้นปี

อากาศหนาวๆ บรรยากาศเทศกาล ชวนให้นึกถึงงานปาร์ตี้ยิ่งนัก จัดงานปาร์ตี้ในบ้านกันดีไหม ? ว่าแต่ จะจัดบ้านอย่างไรเพื่อให้ดูชิคชิคดี

SHAREความคิดเห็น
สงครามจิตวิทยา

สงครามจิตวิทยา

ตั้งแต่หมดยุคสงครามเย็น อเมริกากับรัสเซียก็หันมาต่อสู้กันด้วยสงครามจิตวิทยาแทน

SHAREความคิดเห็น
วัดพุทธปทีปกรุงลอนดอน หนึ่งในงานเผยแผ่พุทธศาสนาในต่างประเทศของในหลวง รัชกาลที่ 9

วัดพุทธปทีปกรุงลอนดอน หนึ่งในงานเผยแผ่พุทธศาสนาในต่างประเทศของในหลวง รัชกาลที่ 9

วัดพุทธปทีปกรุงลอนดอน หนึ่งในงานเผยแผ่พุทธศาสนาในต่างประเทศของในหลวง รัชกาลที่ 9วัดพุทธปทีปในกรุงลอน...

SHAREความคิดเห็น
พระสงฆ์ทั่วเอเชียผนึกกำลังเชื่อมเครือข่ายพุทธศาสนาและด้านมนุษยธรรม

พระสงฆ์ทั่วเอเชียผนึกกำลังเชื่อมเครือข่ายพุทธศาสนาและด้านมนุษยธรรม

พระสงฆ์ทั่วเอเชียแสดงคำมั่นในการผนึกกำลังพุทธศาสนา สู่การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม ร่วมกับองค์กรมนุษยธร...

SHAREความคิดเห็น
สวยเก่งครบสูตร รถเมล์ - คะนึงนิจ เข้ารับรางวัลทูตพระพุทธศาสนา

สวยเก่งครบสูตร รถเมล์ - คะนึงนิจ เข้ารับรางวัลทูตพระพุทธศาสนา

สวยเก่งครบสูตร รถเมล์ - คะนึงนิจ เข้ารับรางวัลประกาศเกียติคุณทูตพระพุทธศาสนารถเมล์ - คะนึงนิจ จักรสม...

SHAREความคิดเห็น
๑๐ ความจริงสุดลึกซื้งของคำสอนในพุทธศาสนา

๑๐ ความจริงสุดลึกซื้งของคำสอนในพุทธศาสนา

คำสอนในพุทธศาสนาที่นับวัน แม้แต่นักควอนตัมฟิสิกซ์จะค้นพบข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ที่ยืนยันความเป็นจริ...

SHAREความคิดเห็น
คัมภีร์พุทธศาสนาแกะสลักในถ้ำ ที่กำลังจะเลือนหาย

คัมภีร์พุทธศาสนาแกะสลักในถ้ำ ที่กำลังจะเลือนหาย

คัมภีร์พุทธศาสนาแกะสลักในถ้ำ ที่กำลังจะเลือนหายที่เห็นนี้คือ "ถ้ำหินอานเย่ว์ (安岳...

SHAREความคิดเห็น
กลับขึ้นด้านบน